Kleinschalig tekst- en verhalencentrum in Poortugaal

Ambtenaren gaan op begrijpelijke taalles

25 oktober 2019

Pauw, 23 oktober 2019

Een sire commercial uit de jaren ’90:

Een bedremmelde werknemer is op het matje geroepen bij zijn uit de hoogte en streng kijkende leidinggevende.

“Zooooo Jansen, hoe lang werk je nu bij ons?
“Eh…”
“Kijk, Jansen, je leest natuurlijk ook je vakliteratuur. En het zal je dan ook allerminst ontgaan zijn dat in het huidige economische klimaat het surplus aan arbeidskrachten in jouw categorie een dusdanig kritische massa heeft bereikt dat wij ons genoodzaakt zien jouw functie in heroverweging te nemen teneinde het voortbestaan van deze onderneming als geheel op een positieve manier te kunnen continueren.”

Jansens bedrukte gezicht klaart als bij toverslag op.
“Oh gelukkig. Ik dacht even dat u mij wilde ontstaan.”

Grappig! Maar ook realiteit bij de overheid. Nu nog steeds, na twintig jaar.
En daarom gaat staatssecretaris Raymond Knop een aantal ambtenaren inzetten om, samen met communicatie-experts en ervaringsdeskundigen, hun collega’s te leren in ieder geval de schriftelijke communicatie tussen overheid en burgers te verbeteren. “Er is”, zo zegt Knop, “sprake van een stukje bewustwording (!) dat dit beter moet kunnen beter kan.”

Taaljournaliste Japke-d. Bouma kan deze gebezigde taal nog wel begrijpen.
“Het is dure taal”, zegt zij. Maar bij andere termen die ze regelmatig voorbij hoort komen, vraagt ze zich toch echt af wat er nou eigenlijk wordt bedoeld. Zoals bijvoorbeeld:

“Inzetten op leefbaarheid, wat is dat? Wat is leefbaarheid en wat is inzetten op…? Betekent dit dat het gaat gebeuren of niet? Of bedoelen ze gokken op…zoals in het casino? Gokken ze erop dat het leefbaar wordt?”

Nog twee termraadsels:

  • kwaliteitskaders inregelen
  • verankeren in de keten.

“Waarom praten ze zo ingewikkeld?” vraagt Japke zich af.
“Het is jargon”, legt de heer Knop uit. Nog tijdens zijn uitleg betrapt Pauw hem op volgens hem verkeerd gebruikte woorden als:

  • sturen op
  • aangeven
  • verbinden.

“Verbinden doe je in het ziekenhuis, aangeven doe je een kopje thee en sturen doe je in de auto”, vindt Pauw.

Tja, een beetje vergezocht vind ik dat wel, want deze uitdrukkingen lijken mij toch aardig ingeburgerd en begrijpelijk. Maar goed, een klein beetje gelijk heeft hij.

“Voor ambtenaren is het makkelijker om een moeilijke brief te schrijven dan andersom”, zegt de staatssecretaris. Formuleren is één ding, maar datgene vervolgens duidelijk opschrijven is een vak apart.”
En daar zet Knop mijn knopje om; ik begin te snorren.

Want natuurlijk speet dit probleem niet alleen bij ambtenaren. Weet jij wat de diëtist bedoelt met goede, slechte, verzadigde en onverzadigde vetten? Of wat de fotograaf, bij wie je een schriftelijke beginnerscursus volgt, in hoofdstuk 1 wil zeggen als hij het heeft over sluitertijden en diafragma? Nee, dat weet je pas na stap-voor-stap uitleg. En daar gaat het vaak, net als bij ambtenaren, mis.

De professional weet dat allang en denkt dat de hele wereld dat weet. Want ja, voor die professional is het zó vanzelfsprekend.

Iedereen met een eigen bedrijf of praktijk heeft veel verstand van waar hij/zij zich mee bezighoudt. Anders zouden ze geen eigen business begonnen zijn. Maar erover schrijven is een vak apart. Iemand die voor schriftelijke communicatie heeft geleerd, zal dit beter afgaan dan iemand die voor tandart heeft gestudeerd.

Terug naar Pauw:

Daar is ook te gast schrijver/komiek/woordkunstenaar Ronald Snijders. En hoewel schrijven in Jip en Janneketaal niet de voorkeur heeft (“Dat is kleutertaal en wéé’r iets anders”) heeft hij zijn eigen, danig gedeconstrueerde (oftewel stukgelezen, gemolde) Jip en Jannekeboek erbij gepakt om het verhaal Jip en Janneke bij de kapper om te buiten naar ambtenarentaal. Dit zijn de eerste regels:

Jip zit bij de kapper. Knip knap doet de schaar. “Au”, zegt Jip. “Ben jij nou een grote jongen?” vraagt de kapper. “Je huilt al voordat je geslagen wordt.”

Dit is wat Ronald ervan maakt:
Jip zit bij de retail organisatie die zich bezighoudt met dienstverlening aan particulieren betreffende haarverzorging en haarverzorgingsprodukten. “Coifferen, friseren”, zegt het bedrijfsmiddel, aangeschaft ten behoeve van de uitoefening der onderneming, zoals bedoeld in artikel 43 lid 2, hierna te noemen de schaar. Jip geeft een zekere blijk van pijnbelving in het middensegment. “Het toebrengen van fysiek letsel behoort niet tot de sleutelactiviteiten in mijn branche”, zegt de kapper. “Het komt mij voor dat je leeftijdsinadequaat gedrag vertoont, niet passend bij een minderjarige uit de onderbouw van het primaire onderwijs. Je maakt reeds gewag van een zekere emotionele betrokkenheid, nog voordat er sprake is van fysieke, danwel mentale handtastelijkheden.”

By the way, de heer Knop heeft nog een vacature openstaan voor een:
Raaklakmanager Strategische Beheerorganisatie Digitaal Stelsel Omgevingswet. (Er zit nog een functieomschrijving onder en als je die leest wordt het iets duidelijker.)
Is het iets voor jou?
Dan moet je wel snel wezen, want er zijn al veel reacties op gekomen.

 

 

 

 

 

Recensies

Pamela Stark

Pamela Stark

Pin It on Pinterest